Mae’r cerddor o Landybie, Dai Nic, wedi rhyddhau ei albwm newydd sy’n archwilio hunaniaeth Gymreig, annibyniaeth, arweinyddiaeth wleidyddol a’r angen i adeiladu dyfodol cynhwysol ac economaidd gredadwy i Gymru.
Dai Nic : Rebel Motif ydy enw perfformio’r canwr-gyfansoddwr Dai Nicholas.
‘Trydan yn yr Awyr’ ydy enw ei albwm Cymraeg newydd ac mae’n gasgliad o ddeg cân wreiddiol sy’n archwilio hunaniaeth Gymreig, argyhoeddiad gwleidyddol, undod cenedlaethol, colled, cariad a pherthyn.
Cafodd Dai ei fagu yn Llandybie, Sir Gaerfyrddin, a dechreuodd ysgrifennu caneuon ar ôl codi gitâr am y tro cyntaf yn 14 oed.
Mae ei daith gerddorol wedi mynd ag ef o berfformiadau cynnar gyda The Vigilantes a’r bandiau Fracture a Bleed Easy i’r band Cymraeg Tramad, a ddaeth maes o law yn Y Brwd. Yn ddiweddarach, datblygodd y grŵp hwnnw’n The Mock Mayors, band dwyieithog o bedwar aelod.
Drwy gydol y daith honno, cyfansoddwr caneuon fu Dai yn bennaf – rhywun sydd â mwy o ddiddordeb mewn ystyr cân a’r cwestiynau y mae’n eu gadael gyda’r gwrandäwr nag mewn ffitio’n gyfforddus i un genre cerddorol.
Mae ‘Trydan yn yr Awyr’ yn parhau â’r traddodiad hwnnw. Mae ei sain yn tynnu ar ddylanwadau gwerin Cymreig, roc acwstig a cherddoriaeth amgen, tra bo’r geiriau’n wynebu rhai o’r cwestiynau pwysicaf sy’n wynebu Cymru fodern.
Archwiliad o annibyniaeth
Wrth galon yr albwm mae archwiliad o annibyniaeth i Gymru—nid fel slogan gwleidyddol yn unig, ond fel cynnig cenedlaethol difrifol y mae’n rhaid iddo allu ennill cefnogaeth pobl sy’n parhau’n ansicr neu’n amheus.
“Os yw Cymru am bleidleisio dros annibyniaeth ryw ddydd, mae’n rhaid i fathemateg y refferendwm weithio” meddai Dai Nicholas.
“Mae hynny’n golygu na ellir cyflwyno’r achos i’r bobl sydd eisoes wedi’u hargyhoeddi yn unig. Mae angen i Gymru estyn allan at y pleidleiswyr hynny sy’n amheus, yn ansicr neu nad ydynt efallai’n uniaethu â’r mudiad annibyniaeth traddodiadol.
“Dim ond pan fydd pawb sy’n byw yng Nghymru yn cael eu gwahodd i syrthio mewn cariad â Chymru fel cenedl y daw annibyniaeth yn bosibl—waeth a ydynt yn siarad Cymraeg ai peidio.
“Mae’r Gymraeg yn ganolog i’n hunaniaeth, ond mae’n rhaid i’n dyfodol cenedlaethol berthyn yn gyfartal i siaradwyr Cymraeg, dysgwyr a’r rhai nad ydynt yn siarad Cymraeg.
“Mae emosiwn, hunaniaeth a balchder diwylliannol yn hanfodol, ond mae’n rhaid eu cefnogi gan gynllun busnes sydd wedi’i ymchwilio’n drylwyr, ei gostio’n llawn ac sy’n gredadwy ar gyfer Cymru annibynnol. Mae’n rhaid i’r cynllun hwnnw ddangos yn glir sut y byddai’r economi’n gweithio a sut y gallai trethdalwyr Cymru a’u teuluoedd fod yn well eu byd, yn enwedig o ran cyflogau, trethiant, gwasanaethau cyhoeddus a chostau byw.”
Mwy o gwestiynau gwleidyddol
Mae’r albwm hefyd yn cwestiynu dylanwad gwleidyddion gyrfa ac yn gofyn a yw Cymru’n aros am arweinydd newydd ag argyhoeddiad—rhywun sydd â’r dewrder, y carisma a’r gallu i gyfleu gweledigaeth rymus ar gyfer dyfodol y wlad.
Yn hytrach na chyflwyno maniffesto gwleidyddol penodol, mae’r caneuon yn annog gwrandawyr i ofyn a yw’r strwythurau gwleidyddol presennol yn darparu’r uchelgais a’r arweinyddiaeth sydd eu hangen ar Gymru.
Maent yn ystyried a oes gan wleidyddion cyfoes yr un dyfnder o gred ac ymrwymiad ag a ddangoswyd gan genedlaethau cynharach a oedd yn barod i wneud aberthau mawr dros eu gwlad.
Ymhlith uchafbwyntiau’r albwm mae ‘Rhyddid yn Llanberis’. Wedi’i hysgrifennu a’i pherfformio gan ŵr o’r De, mae’r gân yn dathlu Llanberis, tirwedd a hunaniaeth ddiwylliannol y Gogledd a’r ymdeimlad o ryddid sy’n gysylltiedig â’r ardal.
Mae hefyd yn cynrychioli cred Dai fod yn rhaid i Gymru oresgyn rhaniadau daearyddol a gwleidyddol a dechrau meddwl yn fwy hyderus fel un genedl.